Ga naar hoofdinhoud

Alle begrippen beschrijven analyse, reconstitutie en opslag van producten die uitsluitend bestemd zijn voor in-vitro laboratoriumonderzoek. Niet voor menselijke of veterinaire toepassing.

Kennisbank

Peptidelexicon

Korte definities van 50 begrippen die op deze site terugkomen: uit de analysecertificaten, de productspecificaties, de kennisbankartikelen en de reconstitutiecalculator. Alfabetisch geordend; elk begrip heeft een eigen anker en verwijst waar relevant naar verdieping.

A

Acetaat

Acetaatzout

Tegenion dat het TFA-zout van een peptide kan vervangen. Synthetische peptiden worden na de afsplitsingsstap doorgaans als TFA-zout geleverd; voor toepassingen waarin TFA stoort wordt dat zout uitgewisseld voor acetaat of hydrochloride. Welke zoutvorm een batch heeft, staat op het certificaat van analyse.

Zie ookTegenionTFA-zoutCertificaat van analyse

Adduct

Deeltje dat tijdens massaspectrometrie aan het peptide gebonden raakt, bijvoorbeeld een natriumion. Adducten verschuiven de gemeten massa ten opzichte van de theoretische waarde; een afwijking groter dan ongeveer 1 Da verdient navraag bij de leverancier voordat een batch in gebruik wordt genomen.

Zie ookMassaspectrometrieMonoisotopische massa

Aggregatie

Het samenklonteren van peptidemoleculen in oplossing tot grotere complexen. Aggregatie treedt onder meer op tijdens herhaalde vries-dooicycli en verlaagt de effectieve concentratie van intact peptide, vaak zonder dat de oplossing er zichtbaar anders uitziet.

Zie ookVries-dooicyclusAliquot

Aminozuur

Bouwsteen van peptiden en eiwitten. Aminozuren zijn via peptidebindingen gekoppeld tot een keten; de volgorde van die keten, de sequentie, bepaalt de identiteit en de fysisch-chemische eigenschappen van het peptide, zoals netto lading en hydrofobiciteit.

Zie ookPeptideSequentie

Aminozuuranalyse

AAA, kwantitatieve aminozuuranalyse

Kwantitatieve bepaling van de aminozuursamenstelling van een peptide. Wordt gebruikt om het werkelijke peptidegehalte (net peptide content) van een batch vast te stellen, waar de theoretische berekening alleen met tegenionen rekent en restwater buiten beschouwing laat.

Zie ookNet peptide contentTegenion

B

C

CAS-nummer

Chemical Abstracts Service

Uniek registratienummer van de Chemical Abstracts Service dat een chemische verbinding eenduidig identificeert, onafhankelijk van merk- of handelsnamen. De referentiepagina's vermelden het CAS-nummer per verbinding, zodat literatuur en productdocumentatie aan elkaar te koppelen zijn.

Zie ookSequentieMolecuulformule

Verder lezenReferentiepagina's per verbinding

Chromatogram

Grafische uitvoer van een chromatografische scheiding: signaalintensiteit uitgezet tegen de tijd. Elke piek hoort bij een component van het monster; het aandeel van het hoofdpiekoppervlak in het totale piekoppervlak levert het zuiverheidspercentage.

Zie ookHPLCRetentietijdZuiverheid

D

Deletiesequentie

Bijproduct van peptidesynthese waarin een of meer aminozuren ontbreken doordat een koppelingsstap onvolledig verliep. Deletiesequenties lijken chemisch sterk op het doelpeptide en vormen een typische onzuiverheidsklasse; massaspectrometrie maakt ze zichtbaar als massaverschil.

Zie ookSPPSZuiverheidMassaspectrometrie

Detectiegolflengte

UV-detectie, voor peptiden doorgaans 220 nm

De golflengte waarop de UV-detector van een HPLC-systeem absorptie meet, voor peptiden doorgaans 220 nm: daar absorbeert de peptidebinding. Bestanddelen zonder UV-absorptie bij die golflengte, zoals water en zouten, blijven buiten de meting; dat is de reden dat HPLC-zuiverheid niets zegt over het peptidegehalte per milligram.

Zie ookHPLCZuiverheidNet peptide content

Disulfidebrug

Covalente zwavel-zwavelbinding tussen twee cysteineresiduen. Vrije thiolgroepen oxideren bij pH boven 7 snel tot disulfiden, waardoor de identiteit van het peptide verandert; sequenties met vrije cysteine worden daarom bij lagere pH gereconstitueerd en zuurstofarm gehanteerd.

Zie ookOxidatieReconstitutie

DMSO

Dimethylsulfoxide

Organisch oplosmiddel voor hydrofobe of neutrale peptiden die slecht in water of buffer oplossen. Na het oplossen wordt verdund in water of buffer tot de werkconcentratie, omdat hoge concentraties organisch oplosmiddel biologische testsystemen verstoren.

Zie ookOplosbaarheidReconstitutie

Verder lezenOplosbaarheidstabel per verbinding

E

Endotoxine

Lipopolysacharide uit de celwand van gramnegatieve bacteriën dat als contaminant in een eindproduct terecht kan komen. Wordt bepaald met de LAL-assay; de limiet volgens USP <85> is minder dan 0,5 EU per milligram.

Zie ookLAL-assayUSP

Verder lezenKwaliteit en analyse

ESI

Elektrospray-ionisatie

Ionisatietechniek voor massaspectrometrie waarbij het opgeloste peptide via een elektrisch geladen nevel in de gasfase wordt gebracht. Op certificaten vaak vermeld als ESI-MS of ESI-TOF, naar de gebruikte massa-analysator.

Zie ookMassaspectrometrieLC-MS

Exsiccator

Afgesloten vat met droogmiddel waarin een koude vial op kamertemperatuur kan komen zonder vocht aan te trekken. Peptiden zijn hygroscopisch; een vial die koud wordt geopend, condenseert vocht op het lyofilisaat en verhoogt zo de effectieve wateractiviteit in het product.

Zie ookHygroscopischLyofilisatie

G

GMP

Good Manufacturing Practice

Kwaliteitssysteem voor productieomgevingen: gevalideerde processen, gedocumenteerde procedures en traceerbare grondstoffen. De synthese van de catalogusverbindingen vindt plaats in GMP-conforme faciliteiten.

Zie ookSPPSISO/IEC 17025

Verder lezenKwaliteit en analyse

Gradiëntelutie

HPLC-werkwijze waarbij de samenstelling van de mobiele fase tijdens de analyse geleidelijk verandert, zodat componenten met uiteenlopende hydrofobiciteit binnen een analyse gescheiden raken. Kolom, gradiënt en detectiegolflengte horen bij een zuiverheidsbepaling op het certificaat vermeld te staan.

Zie ookHPLCRetentietijd

H

HPLC

High-Performance Liquid Chromatography

Scheidingstechniek waarmee de zuiverheid van een peptide wordt bepaald: het monster wordt onder hoge druk over een kolom geleid en componenten verlaten de kolom op verschillende momenten. De zuiverheid is het aandeel van het hoofdpiekoppervlak in het totale piekoppervlak bij de detectiegolflengte, voor peptiden doorgaans in reverse-phase-configuratie.

Zie ookReverse-phase chromatografieRetentietijdZuiverheid

Verder lezenKwaliteit en analyse

Hydrolyse

Splitsing van een chemische binding onder opname van water. Bij peptiden in oplossing kan hydrolyse de hoofdketen of zijketens aantasten, onder meer bij asparagineresiduen; lage temperatuur en een kort bewaarvenster van oplossingen beperken het effect.

Zie ookOxidatieAliquot

Hygroscopisch

De eigenschap vocht uit de omgevingslucht aan te trekken. Gelyofiliseerde peptiden zijn hygroscopisch: opgenomen vocht verhoogt het watergehalte, verstoort het afwegen en versnelt degradatie tijdens opslag.

Zie ookExsiccatorWatergehalte

I

ISO/IEC 17025

Internationale norm voor de competentie van test- en kalibratielaboratoria. Analyses die conform ISO/IEC 17025 worden uitgevoerd, volgen gevalideerde methoden met geborgde meetonzekerheid en gedocumenteerde traceerbaarheid.

Zie ookGMP

Verder lezenKwaliteit en analyse

K

Karl Fischer-titratie

Titratiemethode die het watergehalte van een lyofilisaat bepaalt. Typische waarden voor een goed gevriesdroogd peptide liggen rond enkele procenten; sterk verhoogde waarden wijzen op onvolledige lyofilisatie of vochtopname tijdens opslag.

Zie ookWatergehalteLyofilisatie

L

LAL-assay

Limulus Amebocyte Lysate

Test die endotoxinen aantoont met lysaat van amoebocyten uit de degenkrab. Standaardmethode voor de endotoxinebepaling van onderzoekspeptiden, met limieten volgens USP <85>.

Zie ookEndotoxineUSP

Verder lezenKwaliteit en analyse

LC-MS

Liquid Chromatography-Mass Spectrometry

Combinatie van vloeistofchromatografie en massaspectrometrie: de chromatograaf scheidt de componenten van een monster, de massaspectrometer meet vervolgens hun massa. Bevestigt de identiteit van een peptide, complementair aan de HPLC-zuiverheidsmeting.

Zie ookHPLCMassaspectrometrie

Verder lezenKwaliteit en analyse

M

Massaspectrometrie

MS

Analysetechniek die de molecuulmassa meet en daarmee de identiteit van een peptide bevestigt: een scherpe piek in het chromatogram zegt niets als de massa niet bij de bedoelde sequentie hoort. Op een certificaat staat de gemeten massa naast de theoretische waarde; een verschil binnen ongeveer 1 Da is voor de meeste peptiden acceptabel.

Zie ookMonoisotopische massaLC-MSAdduct

Verder lezenEen certificaat van analyse lezen

Molecuulmassa

Massa van een molecuul, voor peptiden meestal uitgedrukt in gram per mol (g/mol) of dalton (Da). De theoretische molecuulmassa volgt uit de sequentie; massaspectrometrie toetst of de gemeten massa daarmee overeenkomt. Daarnaast is de molecuulmassa de rekenbasis voor molaire concentraties bij reconstitutie.

Zie ookMonoisotopische massaMassaspectrometrie

Verder lezenReconstitutiecalculator

Monoisotopische massa

Molecuulmassa berekend met de meest voorkomende isotoop van elk element. Bij hoogresolutie-massaspectrometrie wordt de gemeten massa vergeleken met de theoretische monoisotopische massa van de sequentie.

Zie ookMassaspectrometrieMolecuulmassa

N

Net peptide content

Netto peptidegehalte

Het aandeel werkelijk peptide in het gewogen materiaal. Een lyofilisaat bevat naast peptide ook tegenionen en restwater: een batch kan 99% zuiver zijn op HPLC en toch maar 80% peptide per gewogen milligram bevatten. Wie een exacte hoeveelheid nodig heeft, corrigeert de inweeg met dit percentage; zonder die correctie valt elke berekening systematisch te laag uit.

Zie ookTegenionWatergehalteAminozuuranalyseZuiverheid

Verder lezenEen certificaat van analyse lezen

O

P

PBS

Phosphate-Buffered Saline, fosfaatgebufferde zoutoplossing

Waterige buffer met een pH van 7,0 tot 7,4 en een fysiologische zoutconcentratie. Geschikt als oplosmiddel voor veel peptiden bij werkconcentraties tot ongeveer 1 mg/mL; uitzondering zijn sequenties met vrije cysteine, waarvan de thiolgroepen bij deze pH oxideren.

Zie ookOplosbaarheidDisulfidebrug

Peptide

Keten van aminozuren die via peptidebindingen aan elkaar gekoppeld zijn, korter dan een eiwit; de meeste onderzoekspeptiden tellen enkele tot enkele tientallen residuen. De sequentie bepaalt de identiteit en het fysisch-chemische gedrag, van oplosbaarheid tot degradatiegevoeligheid.

Zie ookAminozuurSequentie

Verder lezenReferentiepagina's per verbinding

Ph. Eur.

Europese Farmacopee (Pharmacopoea Europaea)

Verzameling bindende Europese kwaliteitsnormen en analysemethoden voor farmaceutische stoffen en hulpstoffen. Methodereferenties op certificaten verwijzen naar hoofdstukken als Ph. Eur. 2.2.29 (vloeistofchromatografie) en 2.2.43 (massaspectrometrie).

Zie ookUSP

Verder lezenKwaliteit en analyse

R

Retentietijd

De tijd tussen injectie van een monster in een chromatografisch systeem en het moment waarop een component de detector passeert. Onder vaste condities is de retentietijd karakteristiek voor een verbinding en dient hij als extra identiteitscontrole naast de massabepaling; het certificaat vermeldt de retentietijd van de hoofdpiek.

Zie ookHPLCChromatogram

Reverse-phase chromatografie

RP, omgekeerde-fasechromatografie

Chromatografie met een apolaire stationaire fase, voor peptiden doorgaans een C18-kolom, en een polaire mobiele fase. Componenten verlaten de kolom in volgorde van toenemende hydrofobiciteit. RP-HPLC is de standaardconfiguratie voor de zuiverheidsbepaling van peptiden.

Zie ookHPLCGradiëntelutieRetentietijd

S

Sequentie

De volgorde van aminozuren in een peptide, genoteerd in drieletter- of eenlettercode. De sequentie definieert de identiteit van de verbinding en bepaalt lading, hydrofobiciteit en degradatiegevoeligheid. Per verbinding staat de sequentie op de referentiepagina en het certificaat van analyse.

Zie ookAminozuurPeptide

Verder lezenReferentiepagina's per verbinding

SPPS

Solid-Phase Peptide Synthesis, vaste-fasepeptidesynthese

Synthesemethode waarbij de peptideketen aminozuur voor aminozuur wordt opgebouwd aan een onoplosbare harskorrel, met een wasstap na elke koppeling. Na voltooiing wordt het peptide met trifluorazijnzuur van de hars gesplitst; vandaar dat het eindproduct doorgaans als TFA-zout ontstaat. SPPS is de standaardmethode voor synthetische onderzoekspeptiden.

Zie ookTFA-zoutDeletiesequentie

Verder lezenKwaliteit en analyse

Stamoplossing

Stock solution

De geconcentreerde oplossing die direct na reconstitutie ontstaat en waaruit verdunningen voor een experiment worden gemaakt. De concentratie volgt uit de ingewogen massa, gecorrigeerd voor net peptide content, gedeeld door het toegevoegde volume; de reconstitutiecalculator rekent dit om.

Zie ookReconstitutieAliquotNet peptide content

Verder lezenReconstitutiecalculator

T

TAMC / TYMC

Total Aerobic Microbial Count / Total Yeast and Mould Count

Kiemgetalbepalingen voor respectievelijk aerobe bacteriën en gisten en schimmels. Onderdeel van de microbiologische controle van een batch volgens USP <61>, met een limiet van minder dan 100 CFU per gram.

Zie ookUSPEndotoxine

Verder lezenKwaliteit en analyse

Tegenion

Counterion

Ion dat de lading van basische of zure groepen in het peptide compenseert en meeweegt in het lyofilisaat. Synthetische peptiden dragen typisch TFA of acetaat als tegenion. Omdat het tegenion meetelt in het brutogewicht, verklaart het samen met restwater het verschil tussen HPLC-zuiverheid en net peptide content.

Zie ookTFA-zoutAcetaatNet peptide content

Verder lezenEen certificaat van analyse lezen

TFA-zout

Trifluoracetaat, zout van trifluorazijnzuur

De zoutvorm waarin synthetische peptiden doorgaans geleverd worden: trifluorazijnzuur (TFA) uit de afsplitsingsstap van de synthese blijft als tegenion gebonden aan de vrije N-terminus en basische zijketens. TFA kan fysisch-chemische karakterisering en celkweekexperimenten beïnvloeden; waar dat relevant is, wordt het uitgewisseld voor acetaat of hydrochloride. De zoutvorm staat op het certificaat van analyse.

Zie ookTegenionAcetaatSPPS

Verder lezenEen certificaat van analyse lezen

U

USP

United States Pharmacopeia

Amerikaanse farmacopee met genummerde hoofdstukken voor analysemethoden en limieten, zoals USP <85> voor endotoxinen en USP <61> voor microbiologische controle. Wordt naast de Europese Farmacopee gebruikt als referentiekader op certificaten.

Zie ookPh. Eur.EndotoxineTAMC / TYMC

V

Vries-dooicyclus

Een keer invriezen en weer ontdooien van een oplossing. Elke cyclus verhoogt de kans op degradatie, onder meer door aggregatie en microcondensatie tijdens het ontdooien; herhaalde cycli stapelen meetbaar op, ook als de oplossing er onveranderd uitziet. Aliquoteren bij de eerste reconstitutie ondervangt dit.

Zie ookAliquotAggregatie

Verder lezenReconstitutie en opslag van onderzoeksproducten

W

Z

Verder in de kennisbank

Referentiepagina's per verbindingOplosbaarheid en opslag van alle verbindingenReconstitutiecalculatorKwaliteit en analyse